Bài văn phân tích bài thơ ''Từ ấy'' của nhà thơ Tố Hữu hay nhất

By   Administrator    14/02/2020

Nhà thơ Tố Hữu có đóng góp quan trọng cho sự phát triển của nền văn học nghệ thuật Việt Nam. Chúng ta sẽ phân tích bài thơ “Từ ấy” của ông nhé.

1. Phần mở đầu - Giới thiệu khái quát về tác giả Tố Hữu

Tố Hữu là một trong những nhà thơ đóng vai trò vô cùng quan trọng cho sự phát triển của nền văn học nghệ thuật Việt Nam, đặc biệt qua các thời kì kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Thế nhưng, bên cạnh việc là một nhà thơ, một người nghệ sĩ tài hoa, ông còn là một người chiến sĩ cách mạng giàu nhiệt huyết và luôn đi theo lý tưởng cao cả của mình. Do vậy, một đặc điểm nổi bật xuyên suốt trong thơ Tố Hữu từ trước đến nay đó chính là sự gắn bó, giao hòa giữa hoạt động nghệ thuật và hoạt động cách mạng. Có lẽ chính vì thế mà các tác phẩm của ông đa phần đều gắn với một sự kiện đặc biệt, có ý nghĩa trọng đại nào đó đến cuộc đời hoạt động cách mạng của tác giả. ''Từ ấy'' là một bài thơ mang ý nghĩa như vậy.

Tố Hữu sinh ra tại Thừa Thiên Huế, trong một gia đình nhà Nho có truyền thống nghệ thuật. Ở Tố Hữu, có sự ảnh hưởng lẫn nhau vô cùng sâu sắc giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ. 

Tác giả cho ra đời bài thơ ''Từ ấy'' vào tháng 7/1938, trong niềm vui sướng tột cùng của tác giả khi bắt đầu được đứng trong hàng ngũ Đảng cộng sản Việt Nam, sau thời gian hoạt động tích cực các phong trào thanh niên ở Huế. Nhan đề của bài thơ- ''Từ ấy'' cũng được đặt với ý nghĩa đặc biệt, như một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng cũng như trong sự nghiệp hoạt động nghệ thuật của nhà thơ.

Phân tích bài thờ ''Từ ấy''

Tác phẩm thể hiện cảm xúc hân hoan, giàu nhiệt huyết của nhà cách mạng trẻ tuổi khi tìm thấy ánh sáng cho lý tưởng cách mạng của mình, cũng như khẳng định niềm tin của mình đối với tương lai tươi sáng của dân tộc. Với ''Từ ấy'', Tố Hữu đã thành công trong việc truyền tải những giá trị nội dung, tư tưởng mang ý nghĩa sâu sắc dưới một hình thức nghệ thuật độc đáo và sáng tạo.

2. Thân bài - Bắt đầu phân tích bài thơ "Từ ấy"

Trước hết, ở bốn câu thơ đầu tiên, nhà thơ đã bộc lộ những nỗi niềm xúc cảm của mình khi lần đầu tiên bắt gặp lý tưởng của Đảng, trong sự soi sáng, dẫn đường của chân lý cách mạng:

''Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim

Hồn tôi là một vườn hoa lá

Rất đậm hương và rộn tiếng chim...''

Lại một lần nữa, mốc thời gian ''từ ấy'' xuất hiện ngay từ đầu bài thơ như một vạch kẻ dòng phân chia hai quãng thời gian hoàn toàn khác nhau: trước khi nhận ra chân lý cách mạng và sau khi được lý tưởng của Đảng soi sáng, dẫn đường. ''Từ ấy'' giống như chiếc then cài cửa khóa lại những tư tưởng, những quan niệm sống đã cũ, đã lạc hậu, không còn phù hợp với hoàn cảnh nữa, và mở ra một chân trời mới với những gì tốt đẹp và tươi sáng hơn.

Có thể nói, đây là mốc thời gian rất quan trọng trong cuộc đời mỗi con người. Đối với mỗi cá nhân, ''từ ấy'' có thể là ngày lần đầu tiên họ bắt đầu một công việc mới, ngày họ rơi vào tiếng gọi của tình yêu và cũng có thể là ngày họ bắt đầu lại cuộc đời mình, sẵn sàng bước sang một trang hoàn toàn mới.

Còn với Tố Hữu, đây cũng chính là một nấc thang cuộc đời, giúp nhà thơ sống đúng với lý tưởng cách mạng của mình và tìm thấy con đường đi phù hợp nhất cho tương lai. Trước ''Từ ấy'', Tố Hữu vẫn chỉ là một chàng thanh niên u sầu, băn khoăn đi tìm ý nghĩa của cuộc sống và loay hoay xác định phương hướng cho cuộc đời hoạt động cách mạng của mình:

'' Đâu những ngày xưa tôi nhớ tôi 

Bâng khuâng đi kiếm lẽ yêu đời   

Vẩn vơ theo mãi vòng quanh quẩn 

Muốn thoát than ôi, bước chẳng rời.''

                    (Nhớ đồng)

Đó là một vòng lặp bế tắc, tuyệt vọng, tưởng như không có hồi kết. Thế nhưng, sau khi được giác ngộ ánh sáng của Đảng cộng sản, chàng thanh niên đa sầu đa cảm năm nào đã tìm thấy cho riêng mình một ''mặt trời chân lý'' luôn rực sáng và mang sức mạnh để soi rọi cả màn đêm tăm tối.

Tác giả sử dụng động từ mạnh ''bừng'', ''chói'' nhằm diễn tả sự thay đổi, chuyển giao một cách đột ngột, bất ngờ từ trạng thái u tối, mịt mờ sáng vẻ đẹp rực rỡ, ngập tràn sắc màu: ''Bừng nắng hạ'', ''chói qua tim''. ''Nắng hạ'', đặc biệt là nắng giữa ban trưa, là những tia nắng có cường độ mạnh nhất, sáng nhất và cũng là thời điểm chuyển giao giữa các thời điểm trong ngày (từ sáng sang chiều). Tất nhiên, đó không chỉ là những tia nắng thông thường, mà sở dĩ nó đẹp đẽ đến thế, nó mạnh mẽ dường ấy, đều nhờ vào một ''mặt trời chân lý'' trong tâm hồn của người chiến sĩ cách mạng. Nhờ có ''mặt trời'' ấy, mà Tố Hữu, cùng với biết bao nhiêu người thanh niên trẻ, biết bao nhiêu những thiếu nữ dịu dàng sẵn sàng đứng trước nòng súng của quân giặc, xông pha vào những trận địa hiểm nguy và chiến đấu cho đến hơi thở cuối cùng của tuổi trẻ.

Con đường cách mạng của Tố Hữu đã trải qua cũng chính là con đường giác ngộ tư tưởng chung của nhiều chiến sĩ cách mạng khác. Họ đã từng bi quan và sống một cuộc đời tuyệt vọng, không lối thoát trong khi trái tim vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai một lòng căm thù giặc, một tình yêu tha thiết với mảnh đất quê hương. Và họ tìm thấy Đãng, tìm thấy chân lý cách mạng; chấm dứt những chuỗi ngày sống trong màn đêm u tối, không có lấy một ngọn đèn chỉ đường. Để rồi, từ ấy:

'' Hồn tôi là một vườn hoa lá

  Rất đậm hương và rộn tiếng chim''

Trái tim của những người thanh niên trẻ ấy bỗng nhiên tỉnh giấc trở lại, tràn đầy sức sống và hy vọng vào tương lai. Nhà phê bình Đoàn Đức Phương đã từng có những câu văn rất hay trong khi bình giảng về hai câu thơ này: '' Tâm hồn chàng bây giờ như vườn cây kia rực rỡ ánh nắng, ríu rít tiếng chim, xanh tươi cây lá, ngào ngạt hương thơm, bởi lần đầu tiên chàng biết đến một lí tưởng, một lẽ sống đẹp đến thế. Trái tim chàng dào dạt rung động với những tình cảm mới. Chàng thấy mình đã trở thành một người thân thiết trong thế giới của những người khốn khổ mà hằng ngày chàng vẫn thường gặp. Chàng và họ sống trong tình thân ái chan hòa, cùng sát cánh bên nhau phấn đấu vì một ngày mai sáng tươi. Cái giây phút kì diệu ấy chàng sẽ mãi mãi nhớ trong suốt cuộc đời.''

Đúng vậy, suốt cuộc đời hoạt động nghệ thuật và cách mạng của mình, chàng trai trẻ Tố Hữu vẫn chưa bao giờ quên cái giây phút kì diệu khi trong anh lần đầu tiên bừng lên ánh sáng của chân lý cách mạng, nhờ đó, cuộc đời của anh không chỉ còn là riêng anh, mà đã trở thành cuộc đời chung của biết bao con người cùng chung một lý tưởng cách mạng, chung một tình yêu dân tộc.

''Tôi buộc lòng tôi với mọi người

Để tình trang trải với trăm nơi

Để hồn tôi với bao hồn khổ

Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời''

Con người cá nhân, chủ nghĩa cá nhân ở đây đã dần tan biến, nhường chỗ cho một cái tôi chung- cái tôi hướng đến cộng đồng, cái tôi hướng tới lợi ích chung của mọi người. Tôi- nhà thơ tự buộc lòng mình với cuộc đời, với mọi người. Đó là lời khẳng định mạnh mẽ, đầy dứt khoát cho sứ mệnh chung của cả một dân tộc. Trên phương diện con người, nhà thơ sẵn sàng chia sẻ với những vui buồn, mất mát, đau đớn, xót xa của biết bao kiếp người khốn khổ. Bốn câu thơ là lời thề của người chiến sĩ cách mạng,để hướng tới mục đích cao cả nhất, thiêng liêng nhất của biết bao người chiến sĩ có cùng chung lý tưởng, đó là: giải phóng con người khỏi cuộc sống cầm tù, nghèo đói, khổ đau. Mọi sự hi sinh, mất mát của những cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp đều dựa trên hạnh phúc của con người.

Phân tích bài thờ ''Từ ấy''

Chính vì vậy, ở khổ thơ cuối, Tố Hữu nhấn mạnh vào ý thức trách nhiệm của từng con người cụ thể trước cuộc đời rộng lớn, thênh thang này:

'' Tôi đã là con của vạn nhà

Là em của vạn kiếp phôi pha

Là anh của vạn đầu em nhỏ

Không áo cơm, cù bất cù bơ...'' 

Điệp từ ''là'' và cách sử dụng nghệ thuật điệp cấu trúc câu đã khẳng định tinh thần quyết tâm của nhà thơ trước sứ mệnh cách mạng của mình. Người chiến sĩ sống giữa cuộc đời và hoà nhập tuyệt đối với cuộc đời. Ở đây, tác giả không chỉ gắn bó cuộc đời mình với những nhân dân bằng tình yêu thương, bằng lòng nhân ái, mà đã trở thành thứ tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu sắc. Những người chiến sĩ cách mạng bỗng trở thành những người em, người anh, người con cùng một gia đình với những mảnh đời gian khổ. Chính nhờ sợi dây gắn kết kì diệu ấy, họ đã xác định được sứ mệnh chung của mình, đó là đem lại tự do, hạnh phúc, niềm tin và hy vọng cho tất cả mọi người. Sứ mệnh ấy thật cao cả, và cũng thật đẹp đẽ. Đó không chỉ là sứ mệnh trên tư cách của một người chiến sĩ, mà còn là sứ mệnh dựa trên tư cách của một con người. 

Bằng cách sử dụng liên tục các điệp từ chỉ số lượng: ''vạn kiếp phôi pha'', ''vạn nhà'', '' vạn đầu em nhỏ'', đoạn thơ còn thể hiện mối liên hệ sâu sắc, gắn bó giữa nhân dân và những chiến sĩ cách mạng. Đó là sự đùm bọc, sẻ chia, bảo vệ lẫn nhau: Quân với dân như cá với nước. Thứ tình cảm bình dị mà thiêng liêng này đã nhiều lần xuất hiện trong các tác phẩm nghệ thuật khác và trở thành một kỷ niệm đẹp, khó quên của một thời kháng chiến tuy gian khổ mà lại đẹp đẽ đến vô cùng.

3. Phần kết - Rút ra cảm nhận chung về bài thơ

Trên bình diện nghệ thuật thì với ''Từ ấy'', Tố Hữu không sử dụng quá nhiều những biện pháp nghệ thuật phức tạp, to lớn, câu từ cũng vô cùng giản dị và dễ hiểu. Cùng với đó, cấu tứ bài thơ khai triển từ cái tôi cá nhân, cái tôi riêng biệt của tác giả đến hình ảnh cái tôi hòa nhập vào cộng đồng, tạo nên sức mạnh đoàn kết giúp con người vượt qua biết bao những đau thương, mất mát trong các cuộc chiến tranh trường kỳ của dân tộc. Có thể nói, Tố Hữu là một nhà thơ, một người chiến sĩ cách mạng luôn gần gũi với nhân dân, với hiện thực cuộc sống đời thường.

Thời gian đã trôi qua rất lâu, cuộc kháng chiến của dân tộc giờ đây chỉ còn lại trong quá khứ, trong dòng hồi tưởng của những người ông, người bà, người cha đã chiến đấu hết mình cho độc lập dân tộc. Thế hệ trẻ ngày nay cũng chỉ có thể mường tượng cái thứ không khí sục sôi ấy qua những bức ảnh, bộ phim và lời kể của những người đi trước. ''Từ ấy'' giờ đây cũng trở thành một trong những nét thơ hay góp phần cho kho tàng đồ sộ của nền văn học nước nhà. Thế nhưng, giá trị tư tưởng của tác phẩm vẫn sẽ còn mãi, ghi dấu một thời cách mạng rực rỡ và giàu nhiệt huyết của dân tộc. Vẻ đẹp của bài thơ và vẻ đẹp lý tưởng của nhà thơ-người chiến sĩ cách mạng Tố Hữu sẽ giống như những tiếng sóng vỗ bờ, vang vọng, thầm thì lời của nước non..